ردیف

نشانه

نام

موارد کاربرد

۱

.

نقطه

۱- در پایان همه‌ی جمله‌ها به جز جمله‌های پرسشی و تعجّبی: هوا ابری است.
شاید درک این مسئله دشوار باشد. او هیچ گاه به آن شهر باز نگشت.
۲- پس از حرف یا حروفی که به صورت نشانه‌ی اختصار به کار رفته باشد:
فردوسی در سال  329ه. ق. به دنیا آمد.

۲

،

ویرگول

۱- میان جمله‌های مستقل که در مجموع جمله‌ی کامل می‌سازند:
او با تلاش زیادی که کرد، به مقصود رسید.
۲- پس از منادا: خدایا، مرا عفو کن.
۳- هر جا واژه یا عبارتی به عنوان بدل در ضمن جمله یا عبارتی دیگر آورده شود:
اخوان ثالث، شاعر معاصر، سراینده‌ی شعر معروف «خوان هشتم» است.
۴- بین واژه‌های همپایه به جای «و» می‌آید:
فردوسی، مولوی، سعدی و حافظ از بزرگان شعر فارسی هستند.
۵- بین دو واژه که ممکن است خواننده آن ها را با کسره‌ی اضافه بخواند:
مادر، حسن را به سوی خود خواند.
۶- به جای مکث کوتاه در جمله:
اگر بسیار تلاش کنی، به هدفت می رسی.

۳

:

دو نقطه

۱- قبل از نقل قول:
صاحب‌نظران آموزشی می‌گویند: شرط درست نوشتن، درست فهمیدن است.
۲- هنگم برشمردن اجزای یک چیز:
اساس نگارش خوب، دانستن و رعایت چند نکته است: چشم باز، گوش شنوا، دقت و ...
۳- مقابل واژه‌هایی که می‌خواهیم آن ها را معنی کنیم:
حلیت: پیرایه

۴

؟

علامت سؤال

۱- در پایان جمله‌های پرسشی:
آیا تاکنون فکر کرده‌اید که هزاران مادّه‌ی نگارشی پیش روی شماست؟
۲- برای نشان دادن مفهوم تردید:
وفات حافظ در سال ۷۲۱ (؟) اتَفاق افتاد.
۳- برای نشان دادن مفهوم استهزا:
او نابغه (؟) است.

۵

!

علامت تعجب

۱- در پایان جمله‌های تعجّبی، تأکیدی، عاطفی:
عجب روزگاری است!
۲. پس از اصوات:
هان! ای دل عبرت بین.

۶

« »

گیومه

۱- سخنی که به طور مستقیم از جایی یا کسی نقل می‌شود:
به قول سعدی: «بنیاد ظلم در جهان اندک بود، هر کس چیزی بدان مزید کرد، تا بدین غایت رسید.»
۲. اسامی و عناوین و اصطلاحات علمی یا فنّی (فقط بار اوّل):
«فضاسازی» در آغاز، میانه یا پایان نوشته نقش مهمّی ایفا می‌کند.

۷

؛

نقطه ویرگول

۱- برای جدا کردن جمله‌هایی که از جهت ساختمان و مفهوم مستقل به نطر می‌رسند ولی در یک عبارت طولانی، با یکدیگر بستگی معنایی دارند:
برای نگارش گزارش خوب باید فکر کرد؛ منابع را جمع‌آوری کرد؛ فهرست‌ها را تنظیم کرد و ...
۲- در بیان توضیح و مثال پیش از واژه‌های مثلاً، فرضاً؛ یعنی و ...
صور خیال؛ یعنی کاربرد عناصر و آرایه‌های خیال‌انگیزمثل استعاره، تشبیه و ...

۸

-

خطّ فاصله

۱- برای جدا کردن جمله‌ی معترضه:
حافظ شیرازی - که او را لسان‌الغیب نامیده‌اند - قرآن را با چهارده روایت در حفظ داشت.
۲- هنگامی که دو واژه بر روی هم دو جنبه‌ی مختلف از یک منظور را نشان دهند:
مباحث هنری-ادبی، نزدیکی و قرابت خاصّی دارند.
۳- به معنی «تا» و «به» برای بیان فاصله‌های زمانی و مکانی:
قطار تهران-مشهد، وارد ایستگاه شد.
حتی گروه‌های سنی ۱۳-۷ سال هم می‌توانند از گلستان به خوبی استفاده کنند.
۴- در مکالمه بین اشخاص داستان‌ها یا نمایشنامه‌ها یا ذکر مکالمات تلفنی، در ابتدای حمله و از سر سطر به جای نام گوینده:
- در قبال امیر تعظیم کن.
- ساکت شو!

۹

...

سه نقطه

۱- برای نشان دادن واژه‌های محذوف یا ادامه‌دار:
گزارش انواعی دارد: ورزشی، سیاسی، خبری، هنری، فرهنگی، ...
۲- سخن ناتمام:
شما... شما... زبانم لال...
۳- برای نشان دادن کشش در گفتار:
سقف هر...ی ریخت. آها...ی حسین کجایی؟
۴- افتادگی واژه یا واژه‌ها از یک نسخه‌ی خطی یا کتیبه.

۱۰

[ ]

قلّاب

۱- مطالبی که جزو اصل کلام نباشند:
معلّم به کلاس وارد شد [ابراز احساسات دانش‌آموزان] و بر جایش نشست.
۲- در تصحیح متون قدیمی واژه‌های الحاقی با توضیحات احتمالی در قلاب گذاشته می‌شوند:
گفت: من مردی طرّارم، [تو] این زر به من امانت دادی.
۳- دستورهای اجرایی در نمایش‌نامه‌ها:
- حسین [با قیافه‌ی جدی]: آیا اکنون حاضری به این سفر بیایی؟

۱۱

( )

کمانک

۱- معنی و معادل یک واژه:
زبان معیار (استاندارد) زبان ملّی ما است.
۲- توضیح بیشتر:
آثار سعید نفیسی سه گروه است: یکی تصحیح (قابوسنامه، غزلیّات عطّار، سیرالعباد...) دوّم تحقیقات ادبی (شرح آثار رودکی، نظامی، خواجو...) سوّم ترجمه‌ها (نمونه آثار پوشکین، ایلیاد و...)
۳- ذکر تاریخ، شهرت، تخلص، نام سابق و ...
شهر همدان (هگمتانه) در طول تاریخ بارها پایتخت بوده‌است.

۱۲

/

ممیّز

۱- برای جدا کردن مصراع‌های یک شعر:
خانه‌ی دوست کجاست/ در فلق بود که پرسید سوار/ آسمان مکثی کرد/
نکته: برای نوشتن تاریخ در ویکی‌پدیا به صورت ۱۲ تیر ۱۳۷۶ عمل کنید و نه به صورت ۷۶/۴/۱۲.

۱۳

=

تساوی

برای نشان دادن تساوی میان دو مطلب:
توانا بود هر که دانا بود = هر که داناست، تواناست.