چكيده ي مقالات راهكارهاي پرباركردن زنگ انشا :
حضرت علی (ع) می فرماید:
«مهمترین راه حل و صحیح ترین شیوه ها با استفاده از اندیشه های افراد مختلف به دست می آید.»
چكيده ي مقالات راهكارهاي پرباركردن زنگ انشا :
انشا در لغت به معنی سخن آفريدن و نشو نما دادن و بزرگ گردانيدن است. و در اصطلاح ادبيات عبارت از نگارش جمله ها و عبارتهايی است که افکار و انديشه نويسنده را به صورتی روشن و زيبا بيان کند تا خواننده آنها را به آسانی بفهمد و برای او خوشايند باشد.
انشاهــای نوشته شده در منزل , چون توسط اوليا يا افرادی بوده که از نظر سطح علمی بالاتر از دانش آموزان است , در سطح بالای گروه سنی وی بوده و حتی محتوا و کلمات نوشته شده برای دانش آموزان قابل تفهيم نيست. اين روند موجب نارضايی اوليا نيز می گردد, اين نوع انشاها حتی در حين قرائت چندان مورد توجه دانش آموزان ديگر کلاس قرار نمی گيرد.
نحوه ي ارزش يــابی :
ابتدا معلم بايد دلايـل برتری انشاهای دانش آموزان را برای آنان بيـان کند و نقاط قوت آنها را در ايـن خصوص بيـان نمايـد. تا از ايـن طريـق دانش آموزان ديـگر ايـن نقاط را در نوشته های خود مورد توجه قرار گيـرد. برخی از معيـارها و برتری انشاها را می توان بديـن عناويـن بيـان کرد:
1- جمله بندی صحيــح
2- ربط داشتن جمله ها با توجه به موضوع
3- رعايــت توالی زمانی و مکانی و عدم تکراری بودن آن
4- رعايــت جمله بندی و علائم سجاوندی , نوع جمله ها
5 – طولانی نبودن داستان.
علل بي كيفيتي زنگ انشا :
1- ضعف فرهنگ مطالعه
2- جایگاه نداشتن فرهنگ انتقاد و رواج فرهنگ تملق
3- فرهنگ جرات نداشتن واتکا به خانواده برای ابراز ایده ها و آرام و هجوم به مسائل و برآورد راه حل و ارائه آن ها .
4- عدم وجود تشویق کارساز و مناسب
5- ارزش نگذاشتن به نوشته های ابتدایی
6- ملموس نبودن موضوعات و مسائل مورد بحث و تکراری بودن آنها
7- همکاری نامناسب خانواده ها
8- عدم وجود ارزیابی دقیق از درس انشا
9- ذاتی و ارثی پنداشتن امر خلاقیت و ابداع
10-مشخص نبودن جایگاه درس انشا در برنامه ی درسی به صورت اعتقادی و سهل الوصول بودن و در اختیار گرفتن آموزش آن و نیز زمان آن برای تکمیل دروس دیگر .
نتايج و يافته ها:برای جذاب بودن درس انشا و تشويــق دانش آموزان به خوب نوشتن و شکوفا کردن استعداد نوشتن آنها و ايــنکه بتوانند بهتريـن واژه ها را در جمله های مناسب قرار دهند تا متنی روان و زيــبا از نظر ساختار زبانی درست نموده باشند. فعاليـتهای ذيــل را مي توان در سر کلاس انشا به اجرا در آوردتا به نتيجه ي مطلوب رسيد.
1- ساخت کيــسه ی جادويــی و قرار دادن اشيــا مختلف از جمله كتاب، کاغذ ، مداد و ......... که دانش آموز با انتخاب وسيـله ی مورد نظر به طور تصادفی بايـد در مورد آن انشايـی بنويـسند.
2- خواندن يـک قصه يــا داستان به صورت نيــمه تمام و حدس زدن پايــان آن به صورت نوشتاری توسط دانش آموزان برای تقويــت اعتماد به نفس
3- سخنرانی در مورد مسائل روزمره حداقل روزی 3 دقيــقه توسط يـکی از دانش آموزان که به مسائل اجتماعی، فرهنگی و مشکلات جامعه ای امروز می پرداخت.
4- دادن تصاويــر به گروهها و انشای گروهی در مورد تصاويــر و نقاشی ها
5- ارائه دفتری با جملات زيــبا که دانش آموزان به تناسب به جمع آوری مطالب نوشتاری ادبی زيـبا می پرداختند.
6- جمع آوری ضرب المثلها و کلام های شيــريــن گذشتگان
7- توصيــف محيـط اطراف مانند کلاس، گل، مدرسه و ... به زبانی ساده و توجه به جزئيـات آن
8- تهيــه ی دفتر خاطرات و نوشتن خاطره هايــی که از لحاظ ادبی ارزش داشته باشند.
9- تشويــق دانش آموزان با عناويــنی ( همچون هزار آفريـن نويــسنده ی کوچک، با افکار بزرگ شما آيـنده ای با شکوه رقم می خورد و آفريـنشی بهتر و خلاقـيتي زيـباتر را برای شما آرزومندم).
10- آشنايـی با نويـسندگان بزرگ و آثار آنها
11- خلاصه نويـسی کتاب های جذاب و در خور فهم
12- بردن دانش آموزان به دامن طبيـعت و گردش علمی و ارائه گزارش در روز بعد
13- دادن موضوعاتی از قبيـل: ای کاش...اگر به جای معلم، مديـر، رئيـس جمهور و ... بوديـد
14- نوشتن انشای تحقيـقاتی و محقق بارآوردن دانش آموزان
15- توصيـف يـک روز مطلوب و خوب و به يـادماندنی
16- سفر رويـايـی به سيـارات منظومه شمسی
17- موضوع انشا در مورد کشف چيـزهايـی که تا کنون بشر به آن دست نيـافته است.
18- آموزش آيـيـن نگارش به دانش آموزان
19- تبديـل کلاس به کارگاه نوشتن
20- جمع آوری نمونه نثرهای زيـبا و ادبی و خواندن آن با شور و احساسات در کلاس
چند روش پيشنهادي براي تقويت نگارش انشا :
با توجه به بررسي ديدگاه هاي صاحب نظران و مطالعاتي كه انجام شد چندين راه براي افزايش فعاليت و علاقه مندي دانش آموزان به درس انشا پيشنهاد مي شود :
1- نوشتن انشا حتماً در كلاس صورت بگيرد حتي اگر 3 الي 4 سطر هم باشد.
2- بعد از نوشتن انشا معلم كليه انشاها را با قيد تاريخ ، امضا نمايد تا تغيير متن انشا در زماني كه دانش آموزان انشاي خود را قرائت مي كنند ، به حداقل برسد.
3- بعد از نوشتن انشا ، يكي يكي از دانش آموزان بخواهيم تا انشاي خود را بخوانند.
4- چون پرورش تخيل در كودكان خيلي قوي است و به داستان هاي خيالي و فضايي علاقه فراوان دارند بنابراين سعي شود موضوعات انشا به صورت داستاني انتخاب شود.
5- معلم مي تواند چند كلمه اي از داستاني را روي تخته بنويسد و از دانش آموزان بخواهد دنباله داستان را به ميل خود ادامه دهند. كه اين امر در پرورش تخيل كودكان موثر مي باشد. اين روش در مناسبت ها كاربرد بهتري دارد ، مثلاً در ماه رمضان مي توانيم روي تخته سياه مطلب را اين گونه آغاز كنيم : (( در يكي از روزهاي ماه رمضان علي در مدرسه مي خواست آب بخورد و يك دفعه يادش افتاد كه ... .
6- شيوه داستان گويي مي تواند به چند شكل صورت بگيرد : به صورت نوشتاري يعني كلماتي را در روي تخته سياه كه همديگر را در حول محور موضوع مورد نظر ، تداعي نمايد و خود دانش آموزان ادامه دهند ، يا اين به صورت تصويري ( تصوير خواني ) باشد . تصويري كه حاوي يك موضوع و مفهوم باشد و دانش آموزان بتوانند از روي اين تصوير مطالبي را بنويسند . 7- براي دانش آموزان قصه اي بخوانيم يا بعد از آنها بخواهيم دوست دارند خود را به جاي كدام يك از شخصيت هاي قصه قرار دهد و براي ما قصه شنيده را خلاصه نويسي نمايد.
8- تمامي موضوعات فصل ها را مي توانيم در قالب داستان و به زبان بسيار ساده و كودكانه شروع و ادامه دهيم.
9- معلمان نيز بايد با روش داستان نويسي و ساخت داستان ، طولاني نبودن انشا آشنا شوند ، هدف داستان و توالي مطلب را بدانند.
10- شيـوه های مناسب نگارش و انشا به دانش آموزان شناخته شود.
11- مجموعه ی تجربه های موفق، روش های مطلوب و شيـوه هايـی که معلمان موفق در ايـن زميـنه داشته اند جمع آوری، بازيـابی و بررسی شود.
12- فرهنگ مطالعه رواج يـابد و در ساعت انشا از مطالعه و کتابخوانی و فرهنگ انتقاد استفاده شود.
13- تشويـق اوليـا و مربيـان در ارتباط با نوشته های دانش آموزان
14- برگزاری المپيـاد های انشا نويـسی
15- بحث و تبادل نظر، پرسش و پاسخ در درس انشا
16- بهتريـن انشاها در سر صف خوانده شود و مورد تشويـق مناسب قرار گيـرد.
17- باید کوشید تا کلاس انشا که مادر تمام دروس است دارای برنامه و طرحی مناسب در ابعاد گوناگون آموزشی باشد
18- دعوت از شاعران ، نویسندگان و مترجمان به مدرسه ، بردن آثار جذاب علمی و ادبی به کلاس و خواندن بخشی از آنها ، غنی و آزاد کردن کتابخانه های مدارس
19- مسئولان به کتا بخا نه های مدارس رسیدگی و در جهت تجهیز آنها تلاش کنند.
20- برگزاری مسابقات نوشتاری در مدارس و تشویق دانش آموزان برای شرکت در این مسابقات .
21- انجام تحقیقی در مورد انشا در مدارس ا بتدایی چرا که ریشه ی ضعف در ا نشا متوجه دوره ی ابتدایی مي باشد
22- لحاظ کردن "حس آمیزی" یا تجربه مداری در کار آموزش در تمام مراحل و مقاطع.
23- آموزش مهارت استفاده از حواس به تناسب هر مرحله از آموزش .
24- ارتباط با جهان خارج و محیط طبیعی ( حسی )
25- ارتیاط با جهان خارج و مفاهیم و صورت های ذهنی ( غیر مرئی )
26- بپذیریم که انشا مهارت است و قانونمندی خاص خودش را دارد و چون اکتسابی است، احتیاج به آموزش مستمر دارد.
27- قوای حسی شنیداری، دیداری و گویایی دانش آموزان را پرورش دهیم.
28- محتوای آموزشی مناسب برای آموزش مهارت استفاده از این قوا و استمرار آن در تمام مقاطع را پیش بینی کنیم.
29- در تمام پایه ها و مقاطع تحصیلی به تفکیک توانایی های نگارشی دانش آموزان بپردازیم.
30- نیازها و ضرورت های نگارش انواع رشته های تحصیلی را بشناسیم.
31- مهارت نوشتن را به تمام افراد جامعه در حد رفع نیازهای ضروری آنان آموزش دهیم.
روش های مطالعه در زنگ های انشا :
«مجموعه ای از روشهای تشویق دانش آموزان و نوجوانان به مطالعه در قسمتهایی از ساعتهای زنگ انشاء
1- معلم از دانش آموزان می خواهد یک نامه برای نویسنده ی کتاب بنویسند و از آنان می خواهد تا میزان علاقه ی خود را نسبت به موضوع کتاب، در نامه ذکر کنند.
2- از دانش آموزان خواسته می شود مطالب کتاب را به سلیقه ی خود تغییر دهند.
3- در رابطه با مطالب کتاب کنفرانس دهند یا سخن رانی کنند.
4- کتاب را به صورت فهرست بندی خلاصه کنند.
5- کتاب را به صورت دکلمه در زنگ انشاء اجرا کنند.
6- کتابهای دیگری از همان نویسنده یا همان موضوع را مطالعه کنند.
7- با دانش آموزی که نقش نویسنده را ایفا می کند، مصاحبه کنند.
8- خلاصه ای از کتاب را روی یک کارت بنویسند.
9- خلاصه نویسی کنند.
10- نقشه ای بکشند و روی آن نکات مهم را تاکید نمایند.
11- از مطالب خوانده شده سوال انشایی طرح کنند.
12- مقایسه کردن دو کتاب.
منابع و مأخذ : جزوات همکاران خانم ليلا نيكنام عربشاه - خانم فريده نظافتي دولت آبادي - خانم سهیلا نقی زاده - خانم حمیده زیردابی اسکویی
تهیه و تنظیم از : بهبود کریم زاده سرگروه ادبیات فارسی مقطع راهنمایی ناحیه 2 تبریز